17 grudnia 2008 r.

Nowe Metody Zarządzania a efektywność administracji publicznej. Rola wyższej kadry zarządzającej

17 grudnia 2008 roku w gmachu KSAP odbyła się konferencja "Nowe Metody Zarządzania a efektywność administracji publicznej. Rola wyższej kadry zarządzającej". Konferencja została zorganizowana wspólnie przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów, Instytut Spraw Publicznych oraz Krajową Szkołę Administracji Publicznej.

Profesor Jelle Visser z Uniwersytetu w Amsterdamie omawiał pojęcie nowych metod zarządzania (ang. new modes of governance). Podkreślił, iż nie jest ono tożsame z rządzeniem czy stosunkami cywilnoprawnymi, a jego powstanie łączy się z rosnącą złożonością problemów sfery publicznej i gospodarki oraz zapotrzebowaniem na analizy eksperckie. Metody te są coraz częściej stosowane przy tworzeniu przepisów prawnych, czym zajmują się eksperci z danej dziedziny. W ten sposób powstaje wiele przepisów unijnych.

Celem nowych metod zarządzania jest zwiększenie efektywności i skuteczności wdrażanych polityk publicznych, w szczególności tych, które dotyczą obszarów rozwoju, inwestycji czy kontroli rynku. Jest to możliwe między innymi poprzez włączenie partnerów społecznych w proces tworzenia tych polityk. Profesor podkreślił, iż współcześnie, aby osiągnąć założone cele polityk należy stosować cały szereg narzędzi, takich jak instrumenty nacisku i kontroli, negocjacji, informowania i monitorowania. Nowe metody zarządzania posługują się zaś kombinacją wyżej wymienionych narzędzi. Według opinii prof. Vissera rola rządu w tym zakresie (zwłaszcza przy tworzeniu prawa) pozostaje kluczową, ale głównym problemem jest natomiast udział partnerów społecznych. 

Nowe Metody Zarządzania, według profesora, mogą przejawiać się między innymi w tworzeniu paktów społecznych, lokalnych partnerstw oraz sieci współpracy instytucji w celu wypracowania wpływu na tworzenie prawa. Tradycyjne zarządzanie, posługujące się głównie instrumentami nakazowo-kontrolnymi może już nie odpowiadać na problemy i wyzwania współczesnego społeczeństwa. Eksperci od nowych metod zarządzania wskazują, że do skutecznego zarządzania konieczne są dwie przesłanki: umiejętność mobilizacji partnerów oraz umiejętność włączania partnerów w szerszy proces decyzyjny.

Profesor Visser wskazuje na cztery formy relacji między tradycyjnymi a nowymi metodami zarządzania. Są to kooperacja, fuzja, rywalizacja lub zastąpienie. Jako przykład profesor wskazuje między innymi na przesunięcie w obszarze międzynarodowych przepisów podatkowych punktu ciężkości z prób tworzenia systemu prawnego poprzez narzędzia twarde (umowy międzynarodowe) na wykorzystanie miękkich instrumentów (przykładowo dialog społeczny, analizy eksperckie, wymiana informacji).

Wdrażanie nowych metod zarządzania oznacza wprowadzanie pewnego przesunięcia w zakresie wpływu na podejmowane decyzje w sprawach publicznych. Otóż oznaczają one przesunięcie decyzji z dotychczasowych ośrodków rządowych w kierunku poddawania wstępnych propozycji pod osąd publiczny i partnerów społecznych. Tradycyjne ośrodki władzy muszą się dzielić swoją władzą. Państwo powinno przejąć rolę promotora, gwaranta procesu uwzględniającego rolę wielu podmiotów i partnerów.

Z kolei prof. Lena Kolarska-Bobińska w prezentacji pt. „Nowe Metody Zarządzania w Polsce – wyniki badań” podkreśliła, iż nowe metody zarządzania muszą być przygotowane do współpracy w systemach wielopoziomowych. Przykładem jest tu chociażby Unia Europejska, w której występuje poziom lokalny, regionalny i państwowy. Nowe metody zarządzania mają odpowiadać na złożoność tej struktury i postępującą globalizację wszystkich dziedzin życia. Ich rola jest szczególnie istotna w związku z ogólnoświatowym kryzysem finansowym. Potrzebne są bowiem nowe, niekonwencjonalne metody współpracy, by szybciej wspólnie reagować na powstające problemy i elastyczniej się do nich dostosowywać. Nowe metody zarządzania mają za zadanie koordynować współpracę państwa i innych podmiotów przy formułowaniu polityk publicznych przez dobrowolne porozumienia, wspólne ustalanie standardów, zarządzanie przez informowanie, wzajemną ocenę pracowników czy też tworzenie grup zadaniowych.

Wejście nowych państw do Unii Europejskiej wiązało się z koniecznością wprowadzenia przez te kraje nowych metod zarządzania. Dotychczasowy bowiem sposób administrowania w tych krajach uznawano za bardzo mało skuteczny, sztywny i zhierarchizowany. Musiały w związku z tym przyjąć około dziesięć razy więcej nowych przepisów dotyczących administracji niż państwa wstępujące do Unii w poprzednich rozszerzeniach.

Jak wykazały badania przeprowadzone w niektórych nowych krajach Unii (w tym w Polsce) we wprowadzaniu nowych metod zarządzania wystąpił problem tzw. podwójnej słabości. Okazało się bowiem, że nie tylko państwo jest słabe, ale i sektor pozarządowy. Obie strony wykazywały w odniesieniu do siebie znaczną nieufność, kojarząc stosowanie nowych metod zarządzania z wykorzystywaniem uzyskanych informacji przeciw sobie.
Innym problemem przy wdrażaniu Nowych Metod Zarządzania w nowych państwach Unii jest powszechnie występująca w nich resortowość, uniemożliwiająca spójne działanie. Blokadą jest także strach przed zawłaszczaniem administracji przez kolejne ekipy rządzące (obawa przed przekazywaniem informacji, które mogłyby dostać się w niepowołane ręce”). Badania Nowych Metod Zarządzania wykazały, że najskuteczniej były one wdrażane pod naciskiem Unii Europejskiej, a w innych przypadkach powstawała silna reakcja obronna. (opracował Daniel Pławiński)
 

Więcej na :
http://www.isp.org.pl/?v=page&id=614&ln=pl